Τις προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας & Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) εξισορροπώντας την ανάγκη για εξορθολογισμό της φαρμακευτικής του δαπάνης με την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε κρίσιμές θεραπείες.
Τα στοιχεία που παρουσίασε η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΙΦΕΤ, Ελευθερία Τοκατλίδη κατά τη διάρκεια απολογιστικής εκδήλωσης παρουσία του Υπουργού Υγείας, ο οποίος μεταξύ άλλων ανέδειξε τη σημασία κινητοποίησης του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) στη διαδικασία έκτακτων εισαγωγών φαρμάκων, έτσι ώστε το clawback που προκύπτει να βαρύνει τον ΚΑΚ (φαρμακευτική εταιρεία) του σκευάσματος και όχι το σύνολο της δαπάνης, όπως συμβαίνει όταν ένα φάρμακο εισάγεται μέσω ΙΦΕΤ.
Σε γενικές γραμμές, το ΙΦΕΤ εισάγει και διαθέτει φάρμακα αναγκαία για τη Δημόσια Υγεία που, για διάφορους λόγους, δεν διατίθενται στην ελληνική αγορά, πλήρως ή προσωρινά.
Εκτίναξη πωλήσεων
Οι πωλήσεις του ΙΦΕΤ παρουσίασαν σημαντική αύξηση από το 2020 έως το 2023, με τα συνολικά έσοδα να ανέρχονται από 126.1 εκατ. ευρώ το 2020 σε 266.6 εκατ. ευρώ το 2023.
Είναι ενδεικτικό ότι μόλις σε μια χρονιά το 2023 κατέγραψαν αύξηση 46,9% σε σχέση με το 2022 όπου διαμορφώθηκαν στα 181,5 εκατ. ευρώ.
Μάλιστα, εκτιμάται ότι το 2024 θα κλείσει και πάλι με άνοδο των πωλήσεων, αν και σαφώς μικρότερη κατά 4,4%, εφόσον το δεύτερο μισό του έτους ακολουθήσει τους ρυθμούς τους πρώτου εξαμήνου στο οποίο η εν λόγω δαπάνη διαμορφώθηκε στα 139,2 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, αν συγκρίνουμε το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους με το αντίστοιχο διάστημα του 2023, οι πωλήσεις του πρώτου εξαμήνου κατέγραψαν αύξηση 13%.
Όπως επεσήμανε η κ Τοκατλίδου, η άνοδος των πωλήσεων, ιδιαίτερα κατά το περασμένο έτος, οφείλεται τόσο στην αύξηση των ποσοτήτων των προϊόντων, δηλαδή περισσότερα αιτήματα φαρμάκων εξωτερικού που ήδη διακινούνταν μέσω ΙΦΕΤ, όσο και σε αύξηση των νέων καινοτόμων φαρμάκων, κατά κανόνα υψηλού κόστους, κάθε χρόνο.
Πωλήσεις ανά κατηγορία
Οι ατομικές παραγγελίες κρατάνε σταθερά την πρωτιά των πωλήσεων, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΙΦΕΤ.
Ειδικότερα, στην κατανομή των πωλήσεων ανά κατηγορία φαρμάκων, αυτή των «μικροδεμάτων» που αφορά σκευάσματα που δεν κυκλοφορούν στην Ελλάδα και που εισάγονται για λογαριασμό του ΕΟΠΥΥ καθώς και των ιδιωτικών φαρμακείων για εξατομικευμένες θεραπείες ασθενών διατηρεί την πρώτη θέση σε πωλήσεις για τα έτη 2020 έως 2024, αντιπροσωπεύοντας το 61% των συνολικών πωλήσεων το 2023. Το πρώτο εξάμηνο του έτους, βέβαια, είναι ήδη το 71% των πωλήσεων.
Αντιστοίχως, οι πωλήσεις των φαρμάκων σε Μόνιμη και Έκτακτη Κάλυψη (ΜΚ-ΕΚ) αποτελούν τη δεύτερη κατηγορία σε όγκο πωλήσεων, αποτελώντας το 24% του συνόλου για το ίδιο έτος.
Από την άλλη, οι πωλήσεις των νοσοκομειακών προϊόντων παρέμειναν σχετικά σταθερές, διατηρώντας ένα ποσοστό 15% των συνολικών πωλήσεων του 2023.
Αν συγκρίνουμε τις πωλήσεις ανά κατηγορία το πρώτο εξάμηνο του 2024 με το αντίστοιχο περσινό διάστημα και πάλι τα «μικροδέματα» οδηγούν προς τα πάνω τις πωλήσεις.
Ειδικότερα, στην κατηγορία ΜΚ-ΕΚ, η ποσότητα πωλήσεων μειώθηκε κατά 10% και η μέση τιμή πώλησης ανά τεμάχιο κατά 32% Αυτή η μείωση συνέβαλε στην πτώση της συνολικής αξίας πωλήσεων κατά 39% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024 σε σχέση με το αντίστοιχο του 2023.
Αντιθέτως, η κατηγορία των μικροδεμάτων σημείωσε αύξηση 30% στις ποσότητες και 16% στη μέση τιμή πώλησης, κυρίως λόγω της κυκλοφορίας 52 νέων φαρμάκων με μέση τιμή 6,5 χιλιάδες ευρώ ανά τεμάχιο. Αυτή η εξέλιξη εκτίναξε προς τα πάνω τη συνολική αξία των πωλήσεων κατά 51%.
Για τα νοσοκομειακά προϊόντα, καταγράφηκε μείωση 9% στις ποσότητες και 8% στη μέση τιμή πώλησης ανά τεμάχιο, ενώ η συνολική αξία πωλήσεων υποχώρησε κατά 16%. «Η μείωση αυτή αντανακλά βελτιωμένες στρατηγικές κόστους προμήθειας, οι οποίες έχουν μειώσει το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα της κατηγορίας», σημειώνει η κα Τοκατλίδου.
Μείωση του κόστους
Η άλλη πλευρά του νομίσματος για το ΙΦΕΤ έχει να κάνει με τον περιορισμό του κόστους προμήθειας. Βάσει των στοιχείων που παρουσίασε η ΔΣ του Ινστιτούτου τα πρώτα αποτελέσματα από την προσπάθεια αποδοτικότερης διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων είναι εμφανή.
Συγκεκριμένα για το πρώτο εξάμηνο του 2024, μείωση κόστους παρουσιάζεται σε 407 κωδικούς φαρμάκων, αποτέλεσμα το οποίο φέρεται να στηρίχθηκε και στην αξιοποίηση πιο προσιτών φαρμακευτικών επιλογών για ασθενείς.
Κατά την κα Τοκατλίδου, αυτή η προσπάθεια έχει οδηγήσει σε μείωση στη μέση τιμή αγοράς κατά 24% το 2024 σε σύγκριση με το 2023 και εξοικονόμηση που υπολογίζεται σε 31,9 εκατ. ευρώ.
Αγγελής: Τρεις πλατφόρμες διαχείρισης παραγγελιών
Αναφερόμενος το ρόλο του ΙΦΕΤ στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ασθενών σε θεραπείες που δεν είναι διαθέσιμες και άρα στην προάσπιση της Δημόσιας Υγείας, ο Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού, Άρης Αγγελής απήχησε τις εκτιμήσεις για μια επί της ουσίας σταθεροποίηση των πωλήσεων του Ινστιτούτου το 2024, με μια ελαφρά άνοδο που δεν υπολογίζει να ξεπεράσει το 5%.
Ωστόσο, στο πλαίσιο της προσπάθειας αντιμετώπισης των προβλημάτων, δυσλειτουργιών και στρεβλώσεων και πέρα από άλλες πολιτικές που προωθούνται, το ΙΦΕΤ ετοιμάζει στο άμεσο μέλλον «ένα σύμπλεγμα προηγμένων ηλεκτρονικών συστημάτων διαχείρισης παραγγελιών», όπως τόνισε.
Ο λόγος για το «Προηγμένο Ηλεκτρονικό Σύστημα Διαχείρισης Παραγγελιών για Βελτιστοποίηση της Απόδοσης και της Διαθεσιμότητας Φαρμακευτικών Προϊόντων» το οποίο βασίζεται σε τρεις πλατφόρμες, η ανάπτυξη των οποίων είναι σε εξέλιξη.
Ειδικότερα, πρόκειται για:
- Την πλατφόρμα διερεύνησης, συλλογής και σύγκρισης τιμών ανά δραστική ουσία/ φαρμακευτικό σκεύασμα από τις υποβληθείσες προσφορές των εκάστοτε προμηθευτών, για την εκτέλεση παραγγελιών. Όπως εξήγησε ο κ. Αγγελής, αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα αγορών όπου οι προμηθευτές θα ενημερώνονται για τις ανάγκες του ΙΦΕΤ και θα μπορούν να υποβάλλουν αντίστοιχη προσφορά, είτε είναι ήδη εγγεγραμμένοι στο μητρώο προμηθευτών, είτε επιθυμούν να εγγραφούν, λαμβάνοντας ενημέρωση με τις προδιαγραφές της παραγγελίας.
- Την πλατφόρμα «Εντολής – Έρευνας Αγοράς – Εισαγωγών» για το σύνολο των έκτακτων εντολών. Η συγκεκριμένη συνιστά ένα δυναμικό σύστημα εντολών έρευνας αγοράς, όπου θα αποτυπώνεται η πλήρης διαδικασία για την προμήθεια δραστικών ουσιών/φαρμακευτικών σκευασμάτων (ετήσιας) μόνιμης, αλλά και έκτακτης κάλυψης (για ορισμένο χρονικό διάστημα), που είναι απαραίτητα για την κάλυψη θεραπευτικών αναγκών του πληθυσμού.
- Την ηλεκτρονική πλατφόρμα για την πρόβλεψη και παρακολούθηση των παραγγελιών, για την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας μεταξύ ΕΟΠΥΥ και ΙΦΕΤγια για την ιχνηλασιμότητα της παραγγελίας. Η συγκεκριμένη εφαρμογή θα αφορά σε ένα λογισμικό για την προμήθεια φαρμάκων και τις προβλέψεις αγορών, βάσει ρεαλιστικών εκτιμήσεων, ώστε να καλύπτονται επαρκώς όλες οι ανάγκες. Με την ηλεκτρονική αυτή πλατφόρμα θα καταστεί δυνατή η παρακολούθηση της παραγγελίας σε όλα τα στάδια τόσο από τον ΕΟΠΥΥ, όσο και από τον ασθενή, μειώνοντας σημαντικά τους χρόνους παράδοσης και αντίστοιχα αναμονής των ασθενών.
