Σε άσκηση ισορροπίας μεταξύ των αυξημένων αναγκών για φάρμακα και ελέγχου των δαπανών επιδόθηκε το Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) το 2024.
Όπως μαρτυρούν τα στοιχεία του ετήσιου απολογισμού που παρουσίασε σε ειδική εκδήλωση για τη νέα χρονιά, η Διευθύνουσα Σύμβουλος του φορέα Ελευθερία Τοκατλίδη, σε 630 κωδικούς επετεύχθη μείωση κόστους αγοράς για το 2024, οδηγώντας σε εξοικονόμηση 48 εκατ. ευρώ.
Συνολικά, παρά την αυξημένη πίεση από την εισαγωγή νέων, καινοτόμων φαρμάκων υψηλού κόστους και το διπλασιασμό των νέων ΑΜΚΑ του ΕΟΠΥΥ μεταξύ 2023 και 2024, αλλά και στην αύξηση των παραγγελιών του ΕΟΠΥΥ κατά 50% σε απόλυτο νούμερο καθώς και το νοσοκομειακών αναγκών κατά 10%, η αύξηση των πωλήσεων ανήλθε σε 4.9% σε σχέση με το 2023.
Εντυπωσιακά χαρακτήρισε τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν ο Γενικός Γραμματέας του Υπ. Υγείας, Άρης Αγγελής. Όπως τόνισε, το ΙΦΕΤ είναι ένα σημαντικό εργαλείο όχι μόνο για την αμεσότερη πρόσβαση σε νέες θεραπείες αλλά και για να διασφαλίσουμε ότι υπάρχει επάρκεια στα παλαιότερα φάρμακα, που έχουν σταματήσει να κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. Εστίασε, δε, στην ψηφιακή πλέον επικοινωνία με τον ΕΟΦ, ιστορικά γραφειοκρατική, που πλέον θα επιτρέψει τη μείωση των χρονοδιαγραμμάτων, καθώς και στην ταχύτερη έρευνα αγοράς μέσω αυτοματοποίησης της διαδικασίας, που ενισχύει και τη διαφάνεια.
Νέα φάρμακα
Όπως ανέφερε η κα Τοκατλίδη, το ΙΦΕΤ εισάγει πλέον 175 ορφανά φάρμακα δίνοντας πρόσβαση σε νέες θεραπείες για τους ασθενείς πολύ νωρίτερα έναντι άλλων Ευρωπαίων ασθενών σπανίων παθήσεων.
Τα νέα φάρμακα που εισήχθησαν το 2024 είναι 80, πρόκειται για φάρμακα που κυκλοφόρησαν την ίδια χρονιά και αγγίζουν το 10% του συνολικού τζίρου του ΙΦΕΤ. Μάλιστα, τον πρώτο ενάμιση μήνα του 2025 το Ινστιτούτο έχει κληθεί να κάνει έρευνα αγορά για 13 νέα φάρμακα.
«Θα πρέπει όλους να μας προβληματίζει το πώς θα μπορέσουμε να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα του συστήματος παράλληλα με την ραγδαία εξέλιξη των στο τεχνολογιών υγείας και των νέων αναγκών των ασθενών πόσο αντέχει το σύστημα ή ποιοι περιορισμοί πρέπει να μπουν», ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Τοκατλίδη.
Πωλήσεις ανά κατηγορία
Η κατηγορία των μικροδεμάτων, δηλαδή των φαρμάκων που διακινούνται μέσω ΕΟΠΥΥ, διατηρεί σταθερά την πρώτη θέση σε πωλήσεις. Το 2023 αντιπροσώπευε το 61% των συνολικών πωλήσεων.
«Πλέον αντιπροσωπεύουν το 73% των πωλήσεων, ενώ οι υπόλοιπες κατηγορίες παραμένουν περίπου σταθερές “τεμαχιακά”», σημείωσε η Διευθύνουσα του ΙΦΕΤ.
Οι πωλήσεις της κατηγορίας ΜΚ-ΕΚ (Μόνιμη Κάλυψη – Έκτακτη Κάλυψη) κατέχουν τη δεύτερη θέση σε αξία πωλήσεων, σημειώνοντας ωστόσο μείωση στο σύνολο των πωλήσεων σε 15% το 2024 από 24% το 2023.
Οι πωλήσεις των νοσοκομειακών προϊόντων παραμένουν σχετικά σταθερές σε επίπεδο αξιών, ωστόσο το 2024 σημείωσαν πτώση ως ποσοστό επί του συνόλου των πωλήσεων σε 12% από 15% το 2023.
Ανά θεραπευτική κατηγορία οι πέντε πρώτες σε πωλήσεις είναι:
- Αντινεοπλασματικοί & Ανοσοτροποποιητικοί Παράγοντες (Κατηγορία L): 34% των συνολικών πωλήσεων – €95 εκατ.
- Πεπτική Οδός & Μεταβολισμός (Κατηγορία A): 18% των πωλήσεων – €50 εκατ.
- Αίμα & Αιμοποιητικά Όργανα (Κατηγορία B): 9% των πωλήσεων – €24,7 εκατ.
- Φάρμακα κατά Λοιμώξεων (Κατηγορία J): 7% των πωλήσεων – €19 εκατ.
- Νευρικό Σύστημα (Κατηγορία N): 6% των πωλήσεων – €15,6 εκατ.
«Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι το 74% του τζίρου προέρχεται από αυτές τις 5 πρώτες κατηγορίες και μόνο», πρόσθεσε η κα Τοκατλίδη.
Μείωση σε αξίες παρά την αύξηση σε όγκο
Όπως τονίστηκε στην παρουσίαση, παρά την αύξηση των συνολικών πωλήσεων το 2024, οι τιμές πώλησης ανά τεμάχιο κατέγραψαν μείωση έως και 30%, σε σχέση με το 2023.
Ειδικότερα, στα φάρμακα ΜΚ-ΕΚ καταγράφηκε μείωση 5% στις ποσότητες και 30% στη μέση τιμή πώλησης ανά τεμάχιο. Η συνολική αξία πωλήσεων σημείωσε πτώση 34% σε σύγκριση με το 2023, μειωμένη κατά περίπου 21 εκατ. ευρώ.
Στα νοσοκομειακά υπήρξε οριακή αύξηση 3% στις ποσότητες, με μείωση 15% στη μέση τιμή πώλησης. Η συνολική αξία πωλήσεων υποχώρησε κατά 13%, αντανακλώντας τη θετική επίδραση των βελτιωμένων στρατηγικών κόστους προμήθειας.
Ακόμη και στα μικροδέματα που καταγράφηκε αύξηση 27% στις ποσότητες, η μέση τιμή πώλησης παρέμεινε κατ’ουσίαν σταθερή (-1%). Στην τελική εικόνα συνέβαλε η κυκλοφορία 225 νέων φαρμάκων. Η συνολική αξία πωλήσεων αυξήθηκε κατά 25%.
«Στα δε, “Λοιπά” που είναι οι συμβάσεις με το υπουργείο, έχουμε τη μεγαλύτερη μείωση», ανέφερε η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΙΦΕΤ, προσθέτοντας πως ενώ η ποσότητα αυξήθηκε κατά 13% καταγράφεται μείωση κόστους κατά 65%, δηλαδή 2 εκατομμύρια λιγότερα.
«Το πρώτο τετράμηνο του ‘24 παραλαμβάναμε και ήδη τοποθετημένες παραγγελίες από το 2023 με μεγαλύτερες τότε τιμές», έσπευσε να προσθέσει η κα Τοκατλίδη.
Για το 2024 το ΙΦΕΤ κατάφερε μείωση κόστους σε 630 κωδικούς φαρμάκων, μείωση κατά 20,3% στη μέση τιμή αγοράς και μείωση μεσοσταθμικά τιμής πώλησης ανά τεμάχιο από 87 στα 69 ευρώ. Από τη μείωση κόστους σε αυτούς τους 630 κωδικούς επετεύχθη και η εξοικονόμηση των 48 εκατ. ευρώ.
Φάρμακα σε έλλειψη
Το 2024 ο ΙΦΕΤ, εστίασε και στη μείωση των φαρμάκων σε έλλειψη, με στόχο την αποτελεσματικότερη διαχείριση των αποθεμάτων. Το 2023, τα φάρμακα Μόνιμης και Έκτακτης Κάλυψης με μηδενικό απόθεμα ανήλθαν σε 63. Σήμερα, μόνο 11 φάρμακα παραμένουν με μηδενικό απόθεμα.
Κατά το 2024, εισήχθησαν 80 νέες δραστικές ουσίες στην αγορά, συνεισφέροντας €28 εκατ. στις πωλήσεις, που αντιστοιχούν στο 10% των συνολικών πωλήσεων. Συγκριτικά, το 2023 εισήχθησαν 72 νέες δραστικές, με συνολικές πωλήσεις €43 εκατ., καλύπτοντας το 16% των συνολικών πωλήσεων της χρονιάς.
Ορφανά φάρμακα
Κατά την περίοδο 2020-2024, ο ΙΦΕΤ εισήγαγε συνολικά 175 ορφανά φάρμακα εγκεκριμένα από τους ΕΜΑ και FDA, ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα κρίσιμων θεραπειών για σπάνιες παθήσεις:
- 69 φάρμακα εγκεκριμένα από τον ΕΜΑ, εκ των οποίων 49 εισήχθησαν το 2024 και
- 106 φάρμακα εγκεκριμένα από τον FDA, εκ των οποίων 76 εισήχθησαν το 2024.
Το 2024, οι πωλήσεις ορφανών φαρμάκων αυξήθηκαν σε €186 εκατ., αποτελώντας το 67% των συνολικών πωλήσεων.
Συγκριτικά, για το έτος 2023 ανήλθαν σε €169 εκατ., αντιπροσωπεύοντας το 63% των συνολικών πωλήσεων.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η δαπάνη για τα ορφανά φάρμακα παραμένει ανελαστική, δεδομένου ότι αφορά θεραπείες για σπάνιες και συχνά σοβαρές παθήσεις, χωρίς εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές.
Τα λειτουργικά έξοδα του ΙΦΕΤ για το 2024 δεν παρουσίασαν σημαντική μεταβολή.
Real-time παρακολούθηση πορείας φαρμάκων από ασθενείς
Σημαντική ήταν και η ψηφιακή επένδυση του ΙΦΕΤ τον περασμένο χρόνο.
- Ειδικότερα, έχει ολοκληρωθεί η ψηφιακή διασύνδεση με τον ΕΟΦ για τις έκτακτες εντολές, μειώνοντας τους χρόνους αναμονής για τον ασθενή και ενισχύοντας τη διαφάνεια.
- Ενισχύθηκε η επιχειρησιακή λειτουργία της εταιρείας με την ανάπτυξη ενός σύγχρονου πληροφοριακού συστήματος BI που παρέχει real time δεδομένα και διευκολύνει σημαντικά έργο της οικονομικής διεύθυνσης.
- Έχει ξεκινήσει εδώ και λίγες μέρες η πιλοτική εφαρμογή του δυναμικού συστήματος αγορών, μιας ψηφιακής πλατφόρμας αξιοποιώντας εργαλεία AI, με στόχο την επιλογή της πλέον συμφέρουσας προσφοράς σύμφωνα με την τιμή, το χρόνο παράδοσης, την ημερομηνία λήξης ενισχύοντας τη διαφάνεια. Επίσης αναμένεται να συμβάλει σημαντικά και στην αξιολόγηση των προμηθευτών με αντικειμενική διαδικασία.
- Ανταποκρινόμενος στις απαιτήσεις των διεθνών ρυθμιστικών αρχών θα είναι έτοιμοι σε λίγο καιρό να εφαρμοστεί και η διαδικασία του serialization.
Κυρίως, όμως, μέσα Μαρτίου προγραμματίζεται να βγει στον αέρα ο διεθνής διαγωνισμούς για την κοινή πλατφόρμα διαλειτουργικής επικοινωνίας με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ιδίως για τα φάρμακα του ΕΟΠΥΥ, μέσω της οποίας με ασθενείς θα μπορεί να παρακολουθεί ο ίδιος την πορεία και το χρόνο παραλαβής της θεραπείας του.
«Εκτιμούμε πως αν όλα πάνε καλά το 2026 θα είναι σε λειτουργία», ανέφερε η κα Τοτακλίδη.
«Όλες αυτές οι επενδύσεις αύξησαν το κόστος λειτουργίας κατά μόνο 8%», συμπλήρωσε.
Στόχοι για τη νέα χρονιά
Η Διευθύνουσα Σύμβουλος του Ινστιτούτου αναφέρθηκε και στα επόμενα σχέδια του φορέα.
Μεταξύ αυτών είναι το forecasting (πρόβλεψη) παραγγελιών για το σύνολο των φαρμάκων που διακινούνται μέσω ΙΦΕΤ ώστε να μειωθούν τυχόν καθυστερήσεις στα δύσκολα νέα φάρμακα αλλά και σε όσα είναι σε χρόνια έλλειψη, επιτυγχάνοντας και περαιτέρω μείωση τιμών.
Ακόμη θα επιδιωχθεί αποδοτικότερη διαχείριση των παραγγελιών των φαρμακαποθηκών με αντικειμενικά κριτήρια ,εκσυγχρονισμός της διεύθυνσης παραγωγής, ενίσχυση με νέες δράσεις της διεύθυνσης έρευνας και τεχνολογίας και εκσυγχρονισμός της μονάδας ακτινοβόλησης της εταιρείας που βρίσκεται στη Μαγούλα.
