Με τη δυναμική συμμετοχή της AbbVie, της τρίτης μεγαλύτερης βιοφαρμακευτικής εταιρείας παγκοσμίως, πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις Βρυξέλλες, ειδική διεπιστημονική εκδήλωση με βασικό θέμα την άμεση και ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και την ανάγκη διαμόρφωσης ενός σταθερού, προβλέψιμου και δίκαιου περιβάλλοντος που θα εγγυάται ότι τα επιτεύγματα της επιστήμης διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και την κοινωνική συνοχή.
Οικοδεσπότης της εκδήλωσης ήταν ο ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, Δημήτρης Τσιόδρας, ενώ συμμετείχαν ο ευρωβουλευτής του S&D και μέλος της Επιτροπής SANT, Νίκος Παπανδρέου, ο Πρέσβης και Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην Ε.Ε., Ιωάννης Βράιλας, ο ευρωβουλευτής και σκιώδης εισηγητής του ΕΛΚ στην Επιτροπή SANT, Μιχάλης Χατζηπαντέλα, και ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο ΠΑΔΑ, Κώστας Αθανασάκης. Καίριες ήταν οι παρεμβάσεις των εκπροσώπων των ασθενών, Βασιλικής- Ραφαέλλας Βακουφτσή, Προέδρου του Συλλόγου Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας, και της Maria Fernanda Salinas Escoto, EU Project Officer της IFCCA.
Η ομάδα της AbbVie, με τη συμμετοχή της κυρίας Λαμπρίνας Μπαρμπετάκη, του κ. Χρήστου Μπούκη και της κυρίας Μελίνας Θωμαΐδου, παρουσίασε το στρατηγικό όραμα της φαρμακευτικής βιομηχανίας, καταθέτοντας προτάσεις για τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της επιστημονικής προόδου και της έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης των ασθενών στις καινοτόμες θεραπείες.
«Υπόσχεση ζωής»
Η κυρία Μπαρμπετάκη, Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AbbVie Ελλάδας, Κύπρου & Μάλτας, χαρακτήρισε τη φαρμακευτική καινοτομία ως «υπόσχεση ζωής» που απαντά σε άλυτες θεραπευτικές ανάγκες, σημειώνοντας ότι αυτή μεταφράζεται στη σωστή θεραπεία, στον σωστό ασθενή, τη σωστή χρονική στιγμή, ώστε να προστεθούν χρόνια στη ζωή και ζωή στα χρόνια των ασθενών, βελτιώνοντας το ποιοτικό προσδόκιμο ζωής. Υπογράμμισε την επιστημονική έκρηξη και τη συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιτάχυνση της Έρευνας & Ανάπτυξης των καινοτόμων θεραπειών, ενώ επεσήμανε ότι η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικό επιστημονικό προσωπικό και ερευνητικά κέντρα για την προσέλκυση κλινικών μελετών. Ωστόσο, για να μετατραπεί η Ελλάδα σε πόλο έλξης διεθνών επενδύσεων, απαιτούνται ισχυρά κίνητρα και ένα σταθερό πλαίσιο προβλεψιμότητας και βιωσιμότητας. Αναφέροντας το παράδειγμα της Πορτογαλίας, η οποία προσελκύει κονδύλια εφαρμόζοντας κίνητρα χρηματοδότησης και συμψηφισμό επενδύσεων με το clawback, τόνισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να χάσει αυτή τη μάχη.
Παράλληλα, η ίδια εξέφρασε την ανησυχία της για τη φθίνουσα πορεία της πρόσβασης των ασθενών σε νέες θεραπείες, στην Ελλάδα. Η ανησυχία αυτή επιβεβαιώνεται από τα πρόσφατα στοιχεία της πανευρωπαϊκής μελέτης Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2025, σύμφωνα με την οποία μόλις 69 από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον ΕΜΑ έγιναν διαθέσιμα στη χώρα μας τη διετία 2021-2024. Από αυτά μόνο τα 36 είναι πλήρως προσβάσιμα, με αποτέλεσμα οι Έλληνες ασθενείς να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση σε μόλις 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας, ενώ ο μέσος χρόνος αναμονής στην Ελλάδα αγγίζει τις 641 ημέρες από την ευρωπαϊκή έγκριση μέχρι την αποζημίωση.
Η κυρία Μπαρμπετάκη κατέληξε ότι η Ευρώπη πρέπει να καινοτομεί και όχι μόνο να νομοθετεί, αξιοποιώντας τα δεδομένα υγείας ως «θησαυρό» μέσα από στρατηγικές συμφωνίες για συγκεντρωτικά δεδομένα θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Κλείνοντας, τόνισε ότι στην επιστήμη η ταχύτητα ισούται με πρόοδο, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει επένδυση χωρίς πόρους. Αναφερόμενη στην Ελλάδα σημείωσε ότι η βιομηχανία χρηματοδοτεί 8 στα 10 καινοτόμα φάρμακα, ένα δυσανάλογο βάρος που πρέπει να αναδιανεμηθεί, με έμπρακτες ευρωπαϊκές επενδύσεις στη βιοτεχνολογία.
Που οφείλονται οι καθυυστερήσεις
Στις οικονομικές και κανονιστικές παραμέτρους της πρόσβασης εστίασε ο κ. Μπούκης, Market Access και Government Affairs Director της AbbVie, εξηγώντας ότι οι βιοφαρμακευτικές εταιρείες επανεπενδύουν περίπου το 25% των εσόδων τους στο R&D, χωρίς καμία πρόθεση αποκλεισμού αγορών. Ο κ. Μπούκης διευκρίνισε ότι οι καθυστερήσεις στην εισαγωγή νέων θεραπειών στη χώρα μας, όπως αποτυπώνονται και στον δείκτη WAIT, δεν οφείλονται στις κεντρικές εγκριτικές διαδικασίες, αλλά στις αποκλίνουσες εθνικές διαδικασίες αποζημίωσης που επιτείνουν τις ανισότητες εντός της Ε.Ε. Στο πλαίσιο αυτό τόνισε: «Ο προσδιορισμός των δαπανών υγείας πρέπει να γίνεται από κάτω προς τα πάνω, με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού και όχι ως "τυφλό" ποσοστό του ΑΕΠ». Παράλληλα, επεσήμανε ότι μέτρα όπως η πολιτική "Most Favored Nation" των ΗΠΑ αναδεικνύουν μια διαχρονική αλήθεια, ότι τα κοντόφθαλμα πλαίσια τιμολόγησης απλώς μετακυλίουν το κόστος, αποδυναμώνοντας μακροπρόθεσμα το οικοσύστημα της καινοτομίας. Στην Ελλάδα, το υπέρογκο clawback, το οποίο αγγίζει το 80%, αναδεικνύει ακόμη πιο έντονα την επείγουσα ανάγκη για ένα πιο βιώσιμο και προβλέψιμο περιβάλλον για την καινοτομία. Κλείνοντας, προέκρινε τη «δίκαιη αποτίμηση της αξίας κάθε θεραπείας με βάση το όφελος στον ασθενή, με στόχο να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές κάτι καλύτερο από αυτό που παραλάβαμε».
«Η πραγματική αξία της επιστήμης»
Η κυρία Θωμαΐδου, Senior Head of Corporate Affairs της AbbVie, ανέδειξε τη βιομηχανία ως ενεργό συνδιαμορφωτή λύσεων για ανθεκτικά, αποδοτικά και, κυρίως, ανθρωποκεντρικά συστήματα υγείας, σημειώνοντας: «Η πραγματική αξία της επιστήμης αποδεικνύεται όταν φτάνει έγκαιρα και ισότιμα στον ασθενή. Οφείλουμε να συνεργαζόμαστε στενά με τις ενώσεις ασθενών, την επιστημονική κοινότητα και τους θεσμούς, εισφέροντας δεδομένα, τεχνογνωσία και λύσεις. Η πρόσβαση στην καινοτομία και η επένδυση είναι έννοιες αλληλένδετες. Ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον διασφαλίζει τους ασθενείς και ενισχύει την επιστημονική αριστεία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. H ισότιμη πρόσβαση είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής και σεβασμού στο δικαίωμα κάθε ασθενούς για την καλύτερη δυνατή φροντίδα», καλώντας σε αποφασιστική δράση για να κατακτήσουμε αυτά που μας αξίζουν ως Ευρωπαίοι πολίτες.
Πρόοδος στην υγεία και ευρωπαϊκή σύγκλιση
Στο πολιτικό πλαίσιο, ο κ. Τσιόδρας συνέδεσε την πρόοδο στην υγεία με τη γενικότερη ευρωπαϊκή σύγκλιση, τονίζοντας ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι στοχευμένες για να έχουν πραγματικό αποτύπωμα. Επεσήμανε ότι η Ευρώπη παράγει εξαιρετικές ιδέες, τις οποίες πρέπει να μετατρέψει σε προϊόντα. Πρότεινε τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη δημιουργία ενός Ταμείου Ανταγωνιστικότητας, υπογραμμίζοντας ότι οι πόροι του πρέπει να διανεμηθούν δίκαια σε ολόκληρη την Ε.Ε. Παράλληλα, ανέδειξε τις μεγάλες καθυστερήσεις στην πρόσβαση, τονίζοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την έρευνα και την παραγωγή με εργαλεία όπως το Critical Medicines Act και το EU Biotech Act.
Ο κ. Παπανδρέου εστίασε στις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, ενώ πρότεινε τη θεσμική συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων και τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείου αποκλειστικά για την υγεία και τη βιοτεχνολογία.
Ο κ. Βράιλας, αναφέρθηκε στις ευκαιρίες που φέρνουν η νέα ευρωπαϊκή φαρμακευτική νομοθεσία, ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας και η κοινή αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας για τον εκσυγχρονισμό του ΕΣΥ και την προσέλκυση κλινικών μελετών.
Ο κ. Χατζηπαντέλας υπογράμμισε την ανάγκη για ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό περιβάλλον, σημειώνοντας ότι η πανδημία απέδειξε πως με κοινή πολιτική βούληση η Ευρώπη μπορεί να κινηθεί με ταχύτητα.
Από την πλευρά του ο κ. Αθανασάκης, ανέλυσε τον ρόλο της κοινής ευρωπαϊκής κλινικής αξιολόγησης (HTA) ως μεταρρύθμιση που στοχεύει στη μείωση των ανισοτήτων και την επιτάχυνση της πρόσβασης, επισημαίνοντας ότι η Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας είναι μια κορυφαία διαδικασία, διότι καλείται να κατανείμει τους περιορισμένους πόρους με στόχο τη μεγιστοποίηση της υγείας του πληθυσμού.
Η φωνή των ασθενών
Τη φωνή των ασθενών μετέφερε η κυρία Βακουφτσή, Πρόεδρος του Συλλόγου Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας, η οποία τόνισε ότι η φαρμακευτική καινοτομία έχει αλλάξει τον ρου της ιστορίας πολλών νοσημάτων, συμπληρώνοντας, ωστόσο, ότι ζητούμενο δεν είναι μόνο η έγκριση των νέων φαρμάκων, αλλά η καθολική πρόσβαση και η διασφάλιση της συνέχειας της θεραπείας χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια. Στο ίδιο πλαίσιο, η κυρία Salinas, χαρακτήρισε θεμελιώδη τη συμμετοχή των ασθενών, καθώς εισφέρουν μια μοναδική οπτική, διαφορετική από εκείνη των ερευνητών ή των επαγγελματιών υγείας, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της μετάβασης της Ευρώπης από την απλή διαβούλευση στο μοντέλο της συνδιαμόρφωσης των πολιτικών υγείας.
