Οι καπνιστές έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποστούν κάταγμα οπουδήποτε στο σώμα τους, συγκριτικά με όσους έχουν σταματήσει το κάπνισμα ή όσους δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Ο κίνδυνος, ωστόσο, μπορεί να αντιστραφεί, τουλάχιστον εν μέρει, εάν η συνήθεια διακοπεί εγκαίρως.

Πρόσφατα μελετήθηκε στενότερα η επίδρασή του σε ηλικιωμένες γυναίκες –ομάδα που είναι ιδιαίτερα επιρρεπής στα κατάγματα, λόγω οστεοπόρωσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα μιας σουηδικής μελέτης που δημοσιεύθηκε πριν λίγες ημέρες στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Bone and Mineral Research, οι γυναίκες προχωρημένης ηλικίας που καπνίζουν διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για οποιοδήποτε κάταγμα σε σύγκριση με γυναίκες που δεν κάπνισαν ποτέ.

Οι πρώην καπνίστριες έχουν επίσης υψηλότερο κίνδυνο για οποιοδήποτε κάταγμα ή μείζονα οστεοπορωτικά κατάγματα από εκείνες που δεν κάπνισαν ποτέ, αν και μικρότερο από αυτόν που παρατηρήθηκε στις νυν καπνίστριες. Επιπλέον, οι γυναίκες που ήταν πρώην καπνίστριες δεν είχαν αυξημένο κίνδυνο κατάγματος ισχίου σε σύγκριση με εκείνες που δεν κάπνισαν ποτέ, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να προφυλάξει ακόμη και τις ηλικιωμένες γυναίκες.

«Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από φθορά των οστών και μειωμένη πυκνότητά τους, μεταβολές που τα καθιστά πιο εύθραυστα και επιρρεπή σε κατάγματα. Κάθε χρόνο συμβαίνουν περισσότερα από 8,9 εκατομμύρια κατάγματα παγκοσμίως λόγω αυτής της πάθησης και με τη γήρανση του πληθυσμού ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί τα προσεχή χρόνια. Το ετήσιο δε κόστος της εκτιμάται σε 57 δισεκατομμύρια ευρώ σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όταν ένα άτομο σπάσει ένα οστό, βιώνει χρόνιο πόνο, κινδυνεύει από αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, έχει μειωμένη ποιότητα ζωής και αντιμετωπίζει υψηλότερο κίνδυνο θανάτου. Τα ηλικιωμένα άτομα και οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά οστεοπόρωσης και συνεπώς κίνδυνο καταγμάτων. To κάπνισμα περιλαμβάνεται στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, η διακοπή του οποίου θα μπορούσε να μειώσει κατά ένα ποσοστό τον αριθμό τους», εξηγεί ο Χειρουργός Ορθοπαιδικός, επικεφαλής του Τμήματος Επανορθωτικής & Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Ισχίου - Γόνατος της Osteon Orthopedic & Spine Clinic δρ Βασίλειος Σακελλαρίου.

Προκειμένου να διαπιστώσουν ποια επίδραση έχει το κάπνισμα στις ηλικιωμένες γυναίκες ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ της Σουηδίας συγκέντρωσαν δεδομένα από 3.024 γυναίκες, ηλικίας 75 έως 80 ετών. Κατά την έναρξη της μελέτης οι συμμετέχουσες δηλώσαν εάν κάπνιζαν (5,2%), είχαν διακόψει το κάπνισμα (44,4%) ή δεν είχαν καπνίσει ποτέ (50,4%). Υποβλήθηκαν σε μέτρηση οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο διπλής ενεργειακής απορρόφησης (DXA -Dual energy X-ray absorptiometry) και με περιφερική ποσοτική αξονική τομογραφία (CT) υψηλής ανάλυσης και πραγματοποίησαν μια σειρά από τεστ φυσικής κατάστασης.

Κατά την έναρξη, οι καπνίστριες είχαν χαμηλότερη οστική πυκνότητα στον αυχένα του μηριαίου οστού και στο σύνολο του ισχίου και χαμηλότερη βαθμολογία δοκιδωτού/σπογγώδους οστού (το τμήμα που βρίσκεται στο εσωτερικό μέρος του οστού) σε σύγκριση με τις πρώην καπνίστριες και τις γυναίκες που δεν είχαν καπνίσει ποτέ.

Διαπιστώθηκε ότι όσες εξακολουθούσαν να καπνίζουν είχαν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να υποστούν κατάγματα, ιδιαίτερα ισχίου, από εκείνες που δεν είχαν καπνίσει ποτέ. Είχαν χαμηλότερη οστική πυκνότητα και περπατούσαν πιο αργά από τις μη καπνίστριες, παράγοντας που επίσης αυξάνει τον κίνδυνο κατάγματος.

Οι γυναίκες που είχαν σταματήσει να καπνίζουν πέντε έως δέκα χρόνια νωρίτερα διέτρεχαν περίπου το μισό κίνδυνο κατάγματος από τις καπνίστριες και κάθε επιπλέον έτος χωρίς κάπνισμα μείωνε περαιτέρω τον κίνδυνο, υποδεικνύοντας ότι η διακοπή του καπνίσματος είναι ευεργετική στην πρόληψη των καταγμάτων.

Η επίδραση του καπνού στα οστά

Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η επίδραση του καπνού στην υγεία των οστών είναι πολύπλοκη και περιλαμβάνει διάφορους μηχανισμούς. Επηρεάζει την οστική μάζα μέσω μεταβολής του σωματικού βάρους, της σχέσης παραθορμόνης-βιταμίνης D, των ορμονών των επινεφριδίων, των ορμονών του φύλου και του αυξημένου οξειδωτικού στρες στους οστικούς ιστούς. Επίσης, επηρεάζει την οστική μάζα, μέσω άμεσης επίδρασης στην οστεογένεση και την αγγειογένεση των οστών.

Η χρήση του δηλαδή προκαλεί ανισορροπία στους μηχανισμούς του μεταβολισμού των οστών, οδηγώντας σε οστεοπόρωση και σε κατάγματα.

«Τα περισσότερα κατάγματα ισχίου συμβαίνουν είτε στον αυχένα του μηριαίου οστού, ακριβώς κάτω από τη μηριαία κεφαλή, είτε στη μεσοτροχαντήρια περιοχή, η οποία βρίσκεται λίγο πιο κάτω από την άρθρωση του ισχίου, στο τμήμα του άνω μηριαίου οστού που προεξέχει προς τα έξω. Η διαχείριση αυτών περιλαμβάνει έναν συνδυασμό άμεσης χειρουργικής αποκατάστασης, φυσικοθεραπειών και φαρμακευτικής αγωγής.

Χειρουργικές λύσεις

Η σοβαρότητα και η θέση του κατάγματος προσδιορίζει το είδος της χειρουργικής επέμβασης. Επιλογές αποτελούν η εσωτερική σταθεροποίηση, η ημι-αρθροπλαστική (αντικατάσταση μόνο της μηριαίας κεφαλής), η οποία ενδείκνυται ειδικά για τους ηλικιωμένους ασθενείς και η ολική αρθροπλαστική ισχίου, κατά την οποία γίνεται πλήρης αντικατάσταση του ισχίου με τεχνητή άρθρωση.

Πρόκειται για επεμβάσεις με εξαιρετικά αποτελέσματα ακόμα και σε άτομα άνω των 80 ετών, όταν γίνονται με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, όπως η MicroHip, και τεχνικές υποστηρικτικής παρακολούθησης με τη βοήθεια ρομποτικής και άλλων σύγχρονων εργαλείων, οι οποίες προσφέρουν ταχύτερη ανάρρωση και λιγότερες επιπλοκές.

«Στα άτομα τρίτης ηλικίας ένα κάταγμα οστού μπορεί να είναι η αρχή πιο σοβαρών προβλημάτων υγείας και να οδηγήσει σε μακροχρόνια αναπηρία. Παρότι οι πτώσεις είναι ο συχνότερος λόγος, ένα οστό μπορεί να σπάσει ακόμα και από υπερβολική χρήση ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις.

Οι ηλικιωμένοι δεν έχουν την ίδια ικανότητα επούλωσης με τους νεότερους. Σημαντικό ποσοστό δυσκολεύονται να ζήσουν ανεξάρτητα μετά από ένα κάταγμα ισχίου και γι’ αυτό η πρόληψη είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Αφού λοιπόν η διακοπή του καπνίσματος αναστρέφει τον κίνδυνο ακόμα και σε προχωρημένες ηλικίες, οι καπνίστριες αλλά και οι άνδρες καπνιστές θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με το κάπνισμα όσο το δυνατόν συντομότερα», καταλήγει ο δρ Σακελλαρίου.