Ο Ιούνιος έχει καθιερωθεί ως μήνας Υπερηφάνειας και ευαισθητοποίησης για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Ένα από τα θέματα που απασχολούν αυτά τα άτομα είναι το coming out. Τι ορίζεται, όμως, ως coming out;
Το «Coming out είναι μια διεθνής έκφραση που χρησιμοποιείται για να δηλώσει την πράξη της γνωστοποίησης του σεξουαλικού προσανατολισμού ή/και της ταυτότητας φύλου από ένα LGBTQ άτομο προς την οικογένειά του, τους φίλους του και το ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον (σχολείο, χώρος εργασίας κτλ). [*LGBTQ: Lesbian, Gay, Bi, Trans, Queer].
«Η έξοδος από την ντουλάπα» είναι μία έκφραση που χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει το coming out. Εκφράζει την κοινωνική κατάσταση των «κρυφών» LGBTQ ατόμων ανά τον κόσμο, και κυρίως την εσωστρέφεια και την καταπίεση που συνεπάγεται η συνεχής διαβίωση μέσα στο σκοτάδι της κρυψίνοιας.
To News4Health μίλησε με τη ψυχολόγο, απόφοιτη του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Κατερίνα Παπαστεργιάδου, για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα στην προσπάθειά που κάνουν να «βγουν από την ντουλάπα».
1)Γιατί διστάζουν να κάνουν το coming out. Τι φοβούνται, τι σκέφτονται και ποια συναισθήματά τους;
Είναι 2 οι λόγοι που τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα φοβούνται να κάνουν το coming out. Πρώτον τα στερεότυπα, όπως το πώς πρέπει να είναι ένας άντρας ή μία γυναίκα και αν είναι φυσιολογικό. Επομένως, τα πάντα κινούνται σε σχέση με το τι έχουν μάθει ότι είναι φυσιολογικό.
Το δεύτερο έχει να κάνει με τις σχέσεις που έχουν με τους γονείς τους. «Παραδείγματος χάριν, οι πατεράδες είναι περισσότερο εγκλωβισμένοι σε κάποια στερεότυπα. Επομένως, δυσκολεύονται περισσότερο να διαχειριστούν την κατάσταση . Γι αυτό είναι πιο συχνό το coming out των ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπων σχετικά με τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό να γίνεται στις μητέρες, οι οποίες συνήθως δείχνουν μεγαλύτερη κατανόηση» αναφέρει στο News4Health η Κατερίνα Παπαστεργιάδου.
Όσον αφορά στα συναισθήματά τους, συχνά αισθάνονται ενοχικά διότι γνωρίζουν πως η κοινωνία αλλά και πολλές φορές η ίδια η οικογένεια τους, δεν είναι έτοιμοι να αποδεχτούν την αλήθεια. Κάτι που, επιπλέον, οδηγεί τα άτομα σε εσωστρέφεια και καταπίεση, λόγω των περιορισμών που βιώνουν και της αδυναμίας να εκδηλώσουν την πραγματική τους προτίμηση και κατά συνέπεια, τον πραγματικό εαυτό τους. «Κάπως έτσι καταλήγουν στο να θέλουν να γνωστοποιήσουν την αλήθεια τους, όταν φτάνουν σε ένα σημείο που "δεν πάει άλλο".» αναφέρει η ψυχολόγος.
2) Πρέπει να γίνεται το coming out;
Η ψυχολόγος τονίζει στο News4Health ότι ο καθένας δρα όπως νιώθει καλύτερα. «Κάποιος που δεν νιώθει την ανάγκη να το πράξει μπορεί να μην το κάνει και ποτέ» επισημαίνει.
3)Σε ποιο περιβάλλον γίνεται συχνότερα; Στο εργασιακό, στο φιλικό ή στο συγγενικό;
Στο εργασιακό περιβάλλον δε γίνεται σχεδόν ποτέ είτε γιατί δεν τον θεωρούν απαραίτητο είτε γιατί πιστεύουν ότι δε θα γίνει αποδεκτό. Συνεπώς πιο εύκολο είναι να γίνει στους φίλους μετά στην οικογένεια και τέλος στην εργασία. Φυσικά κάποια επαγγέλματα αποτελούν εξαιρέσεις.
3) Υπάρχει κάποια ηλικία που τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα θα ήταν καλύτερο από ψυχολογικής άποψης να προβούν στo coming out;
Σύμφωνα με την Κατερίνα Παπαστεργιάδου συνήθως δεν παίζει ρόλο η ηλικία. Αυτό που μετράει περισσότερο είναι το πότε έχει κατασταλάξει το άτομο σχετικά με την ταυτότητα του. «Τη στιγμή που το άτομο συνειδητοποιεί πως δεν πρόκειται για κάποιο απλό πειραματισμό, κάποια αντίδραση ενώ παράλληλα υπάρχει σαφής ερωτική έλξη προς το ίδιο φύλο» εξηγεί χαρακτηριστικά.
4) Στη σημερινή εποχή πόσο εύκολο είναι να γίνει το coming out σε σχέση με παλιότερα;
Για τις παλαιότερες γενιές, επειδή ήταν περισσότερο εγκλωβισμένες στα στερεότυπα ήταν πιο δύσκολο να συμβεί. Επίσης, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και σε ποιο κοινωνία ζεις. Σε ένα χωριό, για παράδειγμα είναι πιο δύσκολο σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε μία μεγαλούπολη.
«Οι γενιές οι δικές μας είναι λίγο πιο εύκολο να εκδηλωθούν, καθώς έχει αρχίσει να γίνεται πιο αποδεκτή η διαφορετικότητα. Αντίθετα, οι παλαιότερες γενιές είχαν κατά κάποιο τρόπο συμβιβαστεί με την καταπίεση και τη σημασία της «δημόσιας εικόνας» στη ζωή τους».
5) Πως νιώθουν τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα μετά το coming out;
Συνήθως το συναίσθημα που επικρατεί είναι αυτό της ανακούφισης. Μπορεί, βέβαια, να αντιμετωπίζουν κάποια εμπόδια από θέμα συμπεριφοράς και αποδοχής από τους άλλους ανθρώπους αλλά το μεγαλύτερο ποσοστό νιώθει ανακούφιση.
«Πάντα όταν λες την αλήθεια ανακουφίζεσαι γιατί σου φεύγει ένα βάρος. Κάποιος που έχει φτάσει σε ένα σημείο και έχει φιλοσοφήσει τον εαυτό του ώστε να δεχτεί τι είναι και τι δεν είναι, γνωρίζει ότι όσοι είναι να μείνουν μαζί του, θα μείνουν ό,τι και να γίνει» αναφέρει χαρακτηριστικά στο News4Health η κ. Παπαστεργιάδου.
Η ίδια μας τονίζει, πάντως, ότι συνήθως μετά τo coming out στους γονείς τα αποτελέσματα είναι δύο: Είτε τους αποδέχονται πλήρως είτε διακόπτεται κάθε επαφή.
6)Για ποιο λόγο κάποιοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν με φόβο τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα και υιοθετούν μία αρνητική στάση απέναντι τους. Πως μπορεί να εξηγηθεί αυτό από ψυχολογικής πλευράς;
«Συνήθως η ψυχολόγοι λένε: "Βάλε έναν άνθρωπο απέναντι σου και επισήμανε όλα τα χαρακτηριστικά που σε θυμώνουν και σε ενοχλούν πάνω του και καλωσόρισε το σκοτεινό σου εαυτό». Οπότε είτε «φοβούνται» τόσο πολύ την περίπτωση που και οι ίδιοι σταματούσαν να καταπιέζουν τις δικές τους προτιμήσεις και αλήθειες, είτε θέλουν να επιβεβαιώσουν το στερεότυπο στο οποίο έχουν εγκλωβιστεί μεγαλώνοντας, καθώς οτιδήποτε "διαφορετικό", αντιβαίνει σε ό,τι έχουν μάθει ως πραγματικότητα όλη τους τη ζωή» υπογραμμίζει η κ. Παπαστεργιάδου.
Όσον αφορά τους γονείς που δυσκολεύονται να αποδεχτούν την ταυτότητα των παιδιών τους, αυτό σε μεγάλο βαθμό έχει να κάνει με τα στερεότυπα. Ζούμε σε μια κοινωνία που σχεδόν οτιδήποτε παρεκκλίνει από αυτό που ονομάζουμε «κανονικότητα» μπαίνει στο μικροσκόπιο της κοινής γνώμης και, τις περισσότερες φορές, καταδικάζεται.
«Οι γονείς φοβούνται πάντα για τα παιδιά τους. Επομένως φοβούνται ότι οτιδήποτε παρεκκλίνει της κανονικότητας θα δεχτεί επίκριση και bullying. Οι άνθρωποι, άλλωστε υπολογίζουν πολύ την άποψη των άλλων» μας σχολίασε η ψυχολόγος.
Κλείνοντας αυτή τη συνέντευξη θα θέλαμε να περάσουμε ένα μήνυμα: Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, ανεξαρτήτως φύλου, προτιμήσεων, εθνικότητας ή άλλης διάκρισης. Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να ζει μια ζωή ελεύθερη, δίχως το φόβο της επίκρισης, της σύγκρισης, της απόρριψης. Όταν αγαπάμε και σεβόμαστε τους εαυτούς μας όπως πραγματικά είναι , αγαπάμε και τους γύρω μας, όπως πραγματικά είναι.
