Τον οδυνηρό απολογισμό τριών ετών πολέμου στην Ουκρανία, σε επίπεδο υγειονομικών υποδομών και αναγκών, κάνει σήμερα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Σε ανακοίνωση του αναφέρει ότι έχει καταγράψει πάνω από 2254 επιθέσεις εναντίον δομών υγειονομικής περίθαλψης στην Ουκρανία από την έναρξη του πολέμου.
« Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις. Το 2025, οι επιθέσεις κατά της υγειονομικής περίθαλψης δεν έχουν σταματήσει και συνεχίζουμε να τις καταγράφουμε σχεδόν καθημερινά. Σαράντα δύο επιθέσεις έχουν ήδη καταγραφεί το 2025, με αποτέλεσμα 12 τραυματισμούς και 3 θανάτους. Μια ολονύκτια επίθεση στην Οδησσό, η οποία προκάλεσε ζημιές στη μεγαλύτερη και πιο καινοτόμο παιδιατρική κλινική της περιοχής, διακόπτοντας ζωτικές υπηρεσίες, εντάσσεται σε αυτό το συνεχιζόμενο και ανησυχητικό μοτίβο. Η επίθεση αυτή αναδεικνύει τους συνεχείς κινδύνους και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και τις συνεχείς διακοπές στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ουκρανία.
«Το να είσαι γιατρός σε καιρό πολέμου σημαίνει να επιστρέφεις σπίτι μετά από κάθε βάρδια, να εύχεσαι να μην είχε συμβεί ποτέ ο πόλεμος και να προσεύχεσαι για το γρήγορο τέλος του. Οι άνθρωποι είναι εξαντλημένοι - τόσο οι ασθενείς όσο και οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, ως επαγγελματίες της ιατρικής, δεν έχουμε την πολυτέλεια να είμαστε κουρασμένοι. Οι ασθενείς μας μας χρειάζονται για να συνεχίσουμε και πρέπει να ξεπεράσουμε την κούραση για να συνεχίσουμε να τους παρέχουμε τη φροντίδα που τους αξίζει», λέει η Olha Zavyalova, γιατρός επειγόντων περιστατικών και χειρουργός από την περιοχή του Dnipro.
Μεταβαλλόμενες ανάγκες υγείας
Τρία χρόνια πολέμου μεγάλης κλίμακας και 11 χρόνια εισβολής είχαν βαθιές επιπτώσεις στην υγεία σε ολόκληρη την Ουκρανία. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη αξιολόγηση των υγειονομικών αναγκών της Ουκρανίας από τον ΠΟΥ (Οκτώβριος 2024), το 68% των Ουκρανών δηλώνουν ότι η υγεία τους έχει υποβαθμιστεί σε σύγκριση με την προπολεμική περίοδο. Τα πιο διαδεδομένα προβλήματα υγείας είναι οι ανησυχίες για την ψυχική υγεία, με 46% των ανθρώπων να πλήττονται, ακολουθούμενες από διαταραχές της ψυχικής υγείας (41%) και νευρολογικές διαταραχές (39%).
Οι μη μεταδοτικές ασθένειες (ΜΜΚ) ευθύνονται για το 84% του συνόλου των θανάτων στην Ουκρανία. Τα κύρια εμπόδια στη φροντίδα των ασθενών με μη επικίνδυνες παθήσεις είναι η μη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών και το υψηλό κόστος των φαρμάκων, με αποτέλεσμα τα άτομα με χρόνιες παθήσεις να είναι ευάλωτα στη διακοπή της φροντίδας και στη μη αναστρέψιμη επιδείνωση της υγείας τους.
Ο πόλεμος έχει εντείνει τις υγειονομικές ανάγκες, ιδίως σε τομείς όπως η περίθαλψη τραυμάτων και η αποκατάσταση. Το Υπουργείο Υγείας εκτιμά ότι μέχρι τα μέσα του 2024 είχαν πραγματοποιηθεί 100 000 ακρωτηριασμοί λόγω του πολέμου. Η σοβαρή έλλειψη ειδικών τραυματολόγων, προσθετικών υλικών και υπηρεσιών αποκατάστασης έχει επιδεινώσει περαιτέρω την κρίση.
Εκτοπισμός και ευπάθεια
Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα σε ολόκληρη την Ουκρανία. Ένας στους 4 ανθρώπους (25%) αναφέρει μείωση της πρόσβασης σε ιατρικές υπηρεσίες από την έναρξη της εισβολής πλήρους κλίμακας τον Φεβρουάριο του 2022. Το κόστος των φαρμάκων και της θεραπείας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την περίθαλψη, με το 35% των ανθρώπων τον Οκτώβριο του 2024 να δηλώνει ότι είχε αναβάλει την ιατρική περίθαλψη λόγω οικονομικών προκλήσεων.
Οι εσωτερικά εκτοπισμένοι είναι από τις πιο ευάλωτες ομάδες. Το 13% των εσωτερικά εκτοπισμένων δεν έχουν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης. Ομοίως, το 9% των εσωτερικά εκτοπισμένων δεν έχει πρόσβαση σε οικογενειακό γιατρό.
Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη είναι όλο και πιο άνιση, ιδίως στις περιοχές πρώτης γραμμής. Οι πιο κατεστραμμένες και δυσλειτουργικές εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης βρίσκονται κατά μήκος της πρώτης γραμμής, όπου ο υπόλοιπος πληθυσμός συχνά αντιμετωπίζει πολλαπλά τρωτά σημεία, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων ή των ατόμων με αναπηρία. Οι εγκαταστάσεις αυτές υποφέρουν από συχνές διακοπές στον ιατρικό εφοδιασμό, ελλείψεις σε υγειονομικό προσωπικό και σημαντικά εμπόδια στην περίθαλψη. Σε 10 περιοχές της πρώτης γραμμής, το 68% των ενηλίκων αναφέρουν επιδείνωση της υγείας τους. Τα ποσοστά άρνησης παροχής υγειονομικής περίθαλψης είναι υψηλότερα στη Χερσώνα (43%), ακολουθούμενα από το Χάρκοβο (24%) και τη Ζαπορίζια (18%). Οι συνεχιζόμενες διαταραχές σε αυτές τις περιοχές υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για συνεχή στήριξη και παρεμβάσεις.
