Στην ΚΥΑ ορίζονται με σαφήνεια οι δικαιούχοι, διαχωρίζεται το στάδιο της αρχικής έκδοσης του ΑΜΚΑ από το στάδιο ενεργοποίησης και εξορθολογίζεται η αντιμετώπιση φαινομένων καταστρατήγησης, μέσω ηλεκτρονικών διασταυρώσεων.
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, βασικοί στόχοι της αναμόρφωσης, που επιχειρείται με την έκδοση της ΚΥΑ, είναι οι εξής:
- ο εκσυγχρονισμός της αρχιτεκτονικής του ΑΜΚΑ με την εισαγωγή διακριτών σταδίων έκδοσης και ενεργοποίησης του,
- η ψηφιοποίηση ΑΜΚΑ και η διαλειτουργικότητα φορέων αναβαθμίζει την εξυπηρέτηση των πολιτών και απλοποιεί τη διασταύρωση των δεδομένων και
- ο περιορισμός φαινομένων καταστρατήγησης, όπως η έκδοση ΑΜΚΑ από μη δικαιούχους και η συνέχιση της χρήσης του αριθμού από μη δικαιούχους, για δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ή λήψη προνοιακών παροχών.
Σύμφωνα με την απόφαση, δικαιούχοι ΑΜΚΑ είναι οι:
- (α) Έλληνες πολίτες,
- (β) πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- (γ) πολίτες τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς και
- (δ) ανήλικοι.
Όπως ορίζει η απόφαση, ο ΑΜΚΑ, μετά την έκδοσή του στους δικαιούχους, παραμένει ανενεργός και ενεργοποιείται με την απόδειξη ύπαρξης νόμιμης παραμονής και πραγματικής κατοικίας στη χώρα.
Ως δικαιολογητικό νόμιμης παραμονής θεωρείται το δελτίο ταυτότητας ή το ελληνικό διαβατήριο.
Ως δικαιολογητικό πραγματικής κατοικίας θεωρείται η απόδειξη φορολογικής κατοικίας ή η βεβαίωση πρόσληψης από εργοδότη ή η σύμβαση εργασίας αναρτημένη στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ».
Η απόφαση προβαίνει επίσης σε διαχωρισμό για τις περιπτώσεις έκδοσης ΑΜΚΑ σε Έλληνες πολίτες, σε πολίτες χωρών της ΕΕ και σε πολίτες τρίτων χωρών και ανιθαγενείς.
Αναλυτικότερα:
- Για την έκδοση ΑΜΚΑ σε Έλληνες πολίτες ή ομογενείς, απαιτείται ως δικαιολογητικό νόμιμης παραμονής, πρόσβασης στην αγορά εργασίας και υπαγωγής στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, δελτίο ταυτότητας ή ελληνικό διαβατήριο.
- Για την έκδοση ΑΜΚΑ σε πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαιτείται ως δικαιολογητικό νόμιμης παραμονής, πρόσβασης στην αγορά εργασίας και υπαγωγής στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ισχύ.
- Για την έκδοση ΑΜΚΑ σε πολίτες τρίτων χωρών και ανιθαγενείς, απαιτείται ως δικαιολογητικό νόμιμης παραμονής, πρόσβασης στην αγορά εργασίας και υπαγωγής στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, διαβατήριο τρίτης χώρας σε ισχύ ή ταξιδιωτικό έγγραφο δικαιούχου διεθνούς προστασίας σε ισχύ και τίτλος παραμονής στη χώρα, με δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας σε ισχύ.
Για όσους αντικειμενικά δεν έχουν διαβατήριο, τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας και τους δικαιούχους προσωρινής προστασίας, αρκεί ο τίτλος παραμονής στη χώρα, με δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας σε ισχύ.
Επιπλέον, διευκρινίζεται ότι, με την απόφαση, λαμβάνεται ειδική πρόνοια για τις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, όπως οι άστεγοι και οι αιτούντες άσυλο.
Για τους αιτούντες άσυλο, με το δελτίο αιτούντος διεθνούς προστασίας εκδίδεται αυτόματα Προσωρινός Αριθμός Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (ΠΑΑΥΠΑ), ο οποίος εξασφαλίζει την παροχή υγειονομικής περίθαλψης. Αν η αίτηση ασύλου γίνει αποδεκτή, ο ΠΑΑΥΠΑ μετατρέπεται σε ΑΜΚΑ, ενώ, αν η αίτηση απορριφθεί, ο ΠΑΑΥΠΑ απενεργοποιείται αυτόματα.
Για τους αστέγους, έχει ληφθεί πρόνοια, ώστε για την απόδειξη της κατοικίας να αρκεί βεβαίωση χρήσης των υπηρεσιών από υπνωτήριο ή βεβαίωση από την κοινωνική υπηρεσία του δήμου ή από το Κέντρο Κοινότητας.
Όπως επισημαίνει η Κοινή Υπουργική Απόφαση, ο ΑΜΚΑ απενεργοποιείται, εφόσον δεν πληρείται οποιοδήποτε από τα κάτωθι κριτήρια:
- (α) της νόμιμης παραμονής ή
- (β) της πρόσβασης στην αγορά εργασίας ή
- (γ) της πραγματικής κατοικίας στη χώρα, εκτός των ανήλικων δικαιούχων ή
- (δ) εφόσον απενεργοποιηθεί ο ΑΜΚΑ του άμεσα ασφαλισμένου, σε περίπτωση έμμεσα ασφαλισμένων ενηλίκων ή ανηλίκων.
Σε περίπτωση απενεργοποίησης του ΑΜΚΑ, οι κάτοχοι έχουν τη δυνατότητα άπαξ ενεργοποίησής του προσωρινά για 30 ημέρες, μέσα στις οποίες θα πρέπει να προσκομίσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την επανενεργοποίησή του.
Ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Πάνος Τσακλόγλου, δήλωσε: «Με την έκδοση της ΚΥΑ αναμορφώνεται το καθεστώς του ΑΜΚΑ, με κεντρικό στόχο να ελεγχθεί η νομιμότητα κάθε επαφής των πολιτών με το ελληνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης για την πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και πάσης φύσεως παροχές είτε ως ασφαλισμένων είτε ως ανασφάλιστων.
Με τη νέα ρύθμιση, εισάγεται η διαδικασία ενεργοποίησης, αλλά και απενεργοποίησης του αριθμού, σε περίπτωση που ο κάτοχος του ΑΜΚΑ πάψει να πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου και, κυρίως, αν πάψει να διαμένει μόνιμα και νόμιμα στη χώρα μας.
Στόχος του υπουργείου Εργασίας είναι αφενός μεν η καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών αφετέρου δε η αποφυγή φαινομένων που παρατηρήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, δηλαδή η έκδοση ΑΜΚΑ από μη δικαιούχους, η προσκόμιση πλαστών δικαιολογητικών ή και η συνέχιση της χρήσης του αριθμού από μη δικαιούχους, για δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ή λήψη προνοιακών παροχών».
