Αυτή η πρόσφατη ανακάλυψη επέτρεψε στους ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Όστιν να «διαβάσουν» τις σκέψεις κάποιου εξεταζόμενου ως μια συνεχή ροή κειμένου, με βάση το τι άκουγε, φανταζόταν ή έβλεπε.
Η ανακάλυψη αυτή εγείρει όπως είναι φυσιολογικό σημαντικές ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την ελευθερία της σκέψης, ακόμη και την ελευθερία να ονειρεύεται κανείς χωρίς παρεμβάσεις ή υποκλοπές. Οι ανθρώπινοι νόμοι δεν είναι εξοπλισμένοι ώστε να αντιμετωπίσουν την ευρεία εμπορική χρήση της τεχνολογίας ανάγνωσης του νου, καθώς οι ισχύοντες νόμοι περί ελευθερίας του λόγου δεν διαθέτουν τις σχετικές πρόνοιες που αφορούν στην προστασία των σκέψεών μας.
Οι συμμετέχοντες στη μελέτη του Τέξας κλήθηκαν να ακούσουν ακουστικά κείμενα για 16 ώρες ενώ βρίσκονταν μέσα σε μαγνητικό τομογράφο. Ταυτόχρονα, ένας υπολογιστής «μάθαινε» πώς να συνδέει την εγκεφαλική τους δραστηριότητα από τη μαγνητική τομογραφία με αυτό που άκουγαν. Αφού εκπαιδεύτηκε, ο υπολογιστής-αποκωδικοποιητής θα μπορούσε να παράγει κείμενο από τις σκέψεις κάποιου, ενώ αυτός άκουγε μια νέα ιστορία ή φανταζόταν κάποια δική του.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαδικασία ήταν επίπονη και ο υπολογιστής κατάφερνε μόνο να πάρει την ουσία του τι σκεφτόταν ο ερευνώμενος. Τα ευρήματα, ωστόσο, εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόοδο στον τομέα των διεπαφών εγκεφάλου-μηχανής, οι οποίες, μέχρι σήμερα, βασίζονται σε επεμβατικά ιατρικά εμφυτεύματα. Οι προηγούμενες μη επεμβατικές συσκευές μπορούσαν να αποκρυπτογραφήσουν μόνο μια χούφτα λέξεις ή εικόνες.
Ας δούμε ένα παράδειγμα του τι άκουγε ένα από τα υποκείμενα από ένα ακουστικό βιβλίο: «Σηκώθηκα από το στρώμα αέρος και πίεσα το πρόσωπό μου στο τζάμι του παραθύρου του υπνοδωματίου, περιμένοντας να δω μάτια να με κοιτάζουν πίσω, αλλά αντ' αυτού βρήκα μόνο σκοτάδι».
Ας δούμε τώρα τι «διάβασε» ο υπολογιστής από την εγκεφαλική δραστηριότητα του υποκειμένου: «Απλά συνέχισα να περπατώ μέχρι το παράθυρο και να ανοίγω το τζάμι στάθηκα στα δάχτυλα των ποδιών μου και κοίταξα έξω δεν είδα τίποτα και κοίταξα ξανά ψηλά δεν είδα τίποτα».
Οι συμμετέχοντες στη μελέτη έπρεπε να συνεργαστούν τόσο για την εκπαίδευση όσο και για την εφαρμογή του αποκωδικοποιητή, έτσι ώστε να διατηρηθεί η ιδιωτικότητα των σκέψεών τους. Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι «οι μελλοντικές εξελίξεις μπορεί να επιτρέψουν στους αποκωδικοποιητές να παρακάμψουν αυτές τις απαιτήσεις». Με άλλα λόγια, η τεχνολογία ανάγνωσης του νου θα μπορούσε μια μέρα να εφαρμοστεί σε ανθρώπους παρά τη θέλησή τους.
Η μελλοντική έρευνα μπορεί επίσης να επιταχύνει τη διαδικασία εκπαίδευσης και αποκωδικοποίησης. Ενώ χρειάστηκαν 16 ώρες για να εκπαιδευτεί η μηχανή να διαβάσει τι σκεφτόταν κάποιος στην τρέχουσα έκδοση, αυτό θα μειωθεί σημαντικά στις μελλοντικές ενημερώσεις. Και όπως έχουμε δει με άλλες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ο αποκωδικοποιητής είναι επίσης πιθανό να γίνει πιο ακριβής με την πάροδο του χρόνου.
Υπάρχει και ένας ακόμα λόγος για τον οποίο η διαδικασία αυτή αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο βήμα αλλαγής. Οι ερευνητές εργάζονται εδώ και δεκαετίες στις διεπαφές εγκεφάλου-μηχανής σε έναν αγώνα δρόμου για τη δημιουργία τεχνολογιών ανάγνωσης του νου που μπορούν να αντιληφθούν τις σκέψεις κάποιου και να τις μετατρέψουν σε κείμενο ή εικόνες. Συνήθως, όμως, η έρευνα αυτή έχει επικεντρωθεί σε ιατρικά εμφυτεύματα, με επίκεντρο τη βοήθεια των ατόμων με ειδικές ανάγκες να μιλούν τις σκέψεις τους. Η Neuralink, η εταιρεία νευροτεχνολογίας που ιδρύθηκε από τον Elon Musk, αναπτύσσει ένα ιατρικό εμφύτευμα που μπορεί να «σας επιτρέψει να ελέγχετε έναν υπολογιστή ή μια κινητή συσκευή οπουδήποτε κι αν βρίσκεστε». Αλλά η ανάγκη να υποβληθεί κανείς σε χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο για να του εμφυτευτεί μια συσκευή είναι πιθανό να παραμείνει εμπόδιο στη χρήση μιας τέτοιας τεχνολογίας.
Ωστόσο, η βελτίωση της ακρίβειας αυτής της νέας μη επεμβατικής τεχνολογίας θα μπορούσε να την καταστήσει ένα παιχνίδι που θα αλλάξει τα δεδομένα. Για πρώτη φορά, η τεχνολογία ανάγνωσης του μυαλού φαίνεται βιώσιμη συνδυάζοντας δύο τεχνολογίες που είναι άμεσα διαθέσιμες -αν και με μια βαριά τιμή. Τα μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας κοστίζουν σήμερα μεταξύ 150.000 και 1 εκατομμυρίου δολαρίων ΗΠΑ (120.000 και 800.000 λίρες).
Νομικές και ηθικές προεκτάσεις
Η νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικής ζωής των δεδομένων δεν θεωρεί επί του παρόντος τη σκέψη ως μορφή δεδομένων. Χρειαζόμαστε νέους νόμους που να αποτρέπουν την εμφάνιση εγκλημάτων σκέψης, παραβιάσεων δεδομένων σκέψης και ακόμη και μια μέρα, ίσως, την εμφύτευση ή τη χειραγώγηση της σκέψης. Η μετάβαση από την ανάγνωση της σκέψης στην εμφύτευσή της μπορεί να πάρει πολύ χρόνο ακόμη, αλλά και τα δύο απαιτούν προληπτική ρύθμιση και εποπτεία. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης υποστηρίζουν ένα νομικό δικαίωμα στη νοητική ακεραιότητα, το οποίο περιγράφουν ως εξής: Ένα δικαίωμα κατά της σημαντικής, μη συναινετικής παρέμβασης στο μυαλό κάποιου.
Άλλοι αρχίζουν να υπερασπίζονται ένα νέο ανθρώπινο δικαίωμα στην ελευθερία της σκέψης. Αυτό θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από τους παραδοσιακούς ορισμούς της ελευθερίας του λόγου, για να προστατεύσει την ικανότητά μας να συλλογιζόμαστε, να αναρωτιόμαστε και να ονειρευόμαστε.
Ένας κόσμος χωρίς ρυθμίσεις θα μπορούσε να γίνει δυστοπικός πολύ γρήγορα. Φανταστείτε ένα αφεντικό, έναν δάσκαλο ή έναν κρατικό αξιωματούχο να μπορεί να εισβάλλει στις προσωπικές σας σκέψεις - ή ακόμα χειρότερα, να μπορεί να τις αλλάζει και να τις χειραγωγεί.
Ήδη βλέπουμε τεχνολογίες ανίχνευσης ματιών να αναπτύσσονται στις σχολικές αίθουσες για να παρακολουθούν τις κινήσεις των ματιών των μαθητών κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, για να διαπιστώνουν αν προσέχουν. Τι θα συμβεί όταν οι τεχνολογίες ανάγνωσης του μυαλού είναι οι επόμενες;
Ομοίως, τι θα συμβεί στον εργασιακό χώρο όταν οι εργαζόμενοι δεν επιτρέπεται πλέον να σκέφτονται το δείπνο ή οτιδήποτε άλλο που δεν αφορά τη δουλειά τους; Το επίπεδο καταχρηστικού ελέγχου των εργαζομένων θα μπορούσε να ξεπεράσει οτιδήποτε είχε εφαρμοστεί στο παρελθόν, κι αυτό ανοίγει επικίνδυνους δρόμους.
Πηγή: THE CONVERSATION.COM
